HEMŞİRELİK MESLEĞİNİN EN BÜYÜK SORUNU NEDİR?
Son günlerde sağlık çalışanlarının ücretleri yeniden gündemde. Taban ek ödeme, teşvik sistemi ve maaşlar üzerine yapılan değerlendirmelerde görülen farklar doğal olarak sağlık çalışanlarının ve kamuoyunun dikkatini çekiyor. Ancak tüm bu tartışmaların gölgesinde kalan çok daha önemli bir soru var:
Hemşirelik mesleğinin en büyük sorunu gerçekten ücret midir?
Bu soruya yalnızca maaş üzerinden cevap vermek doğru olmaz ve hemşirelik mesleğinin yıllardır biriken yapısal sorunlarını görmezden gelmek olur.
Adil ve hakkaniyetli bir ücret politikası kuşkusuz her meslek grubu için vazgeçilmezdir. Sağlık hizmetine katkı sunan tüm meslek mensuplarının emeklerinin karşılığını alması ortak beklentimizdir. Lakin hemşirelik mesleği açısından mesele yalnızca ekonomik sorunlardan ibaret değildir.
Bugün hemşirelik mesleğinin karşı karşıya olduğu temel sorun; mesleğin kurumsal statüsünün, görev tanımının, kariyer basamaklarının ve uzmanlık alanlarının sağlık sistemi içerisinde hak ettiği değeri tam olarak görememesidir.
Hemşirelik; yalnızca hekim istemlerini uygulayan bir meslek değildir.
Hemşirelik; bilimsel bilgiye dayanan, bağımsız karar verme süreçleri bulunan, etik sorumluluk taşıyan ve bakımın planlanmasından uygulanmasına, değerlendirilmesinden koordinasyonuna kadar sağlık hizmetinin merkezinde yer alan bağımsız bir sağlık mesleğidir.
Hastanelerde yirmi dört saat kesintisiz hizmet sunan, hastayı en yakından izleyen, tedavinin sürekliliğini sağlayan, komplikasyonları ilk fark eden ve hasta güvenliğinin en önemli güvencesi olan meslek grubu hemşirelerdir.
Buna rağmen hemşirelik mesleğinin kurumsal değeri; görev ve sorumluluklarıyla eşit ölçüde gelişmemiştir.
Bugün ülkemizde binlerce lisans ve yüksek lisans mezunu hemşire sağlık kurumlarımızda; yüzlerce doçent ve profesör unvanına sahip akademisyen hemşire ise üniversitelerimizde ve hemşirelik fakültelerimizde görev yapmaktadır.
Yoğun bakım, ameliyathane, acil servis, onkoloji, diyaliz, enfeksiyon kontrolü, ruh sağlığı, çocuk sağlığı ve daha birçok alanda ileri düzey bilgi ve beceri gerektiren hizmetler sunulmaktadır.
Bununla birlikte uzman hemşirelik unvanının kariyer planlamasına, görev yetkilerine ve ücret politikalarına beklenen ölçüde yansımadığı görülmektedir. Bilimsel gelişim ile mesleki karşılığın aynı paralelde ilerlememesi, yalnızca hemşireleri değil sağlık sisteminin etkinliliğini de olumsuz etkilemektedir.
Bugün artan Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) fiyatlarının hastane gelirlerine yansımasına rağmen, aynı artışın hemşirelerin ek ödeme ve döner sermaye gelirlerine adil şekilde yansıtılmaması, sağlık sisteminin temel yapı taşı olan hemşireler açısından ciddi bir statü ve gelir adaletsizliği oluşturmaktadır.
Geçmiş yıllarda çalışan hemşirelerin ücret ve kariyer gelişimlerini desteklemek amacıyla sunulan ön lisans ve lisans tamamlama programları, farklı alanlara yönlendirmeler nedeniyle beklenen katkıyı sağlayamamıştır. Laborant ve Veteriner Sağlık, Sağlık Yönetimi ile Acil Yardım ve Afet Yönetimi bölümlerinden mezun olan hemşirelerin hemşirelik lisansını tamamlayabilecekleri açık, uzaktan ve örgün eğitim modellerinin yeniden oluşturulması; mesleğin akademik gelişimini, bilimsel üretkenliğini ve kariyer basamaklarını güçlendirecektir.Bu doğrultuda, halen aktif olarak görev yapan ve geçmişte sunulan eğitim imkânları nedeniyle farklı ön lisans ve lisans programlarına yönelmek zorunda kalan hemşireler için hemşirelik lisansına yönelik yeni bir lisans tamamlama düzenlemesi yapılması zaruridir.
Genel Başkanımız Metin Memiş’in yetkili sendika genel başkanı olduğu dönemde toplu sözleşme kazanımıyla uzman hemşirelerin Özel Hizmet Tazminatı oranına +5 puanlık artış sağlanmış, sonraki dönemlerde bu oran +7 puana yükseltilmiştir. Buna rağmen mevcut düzenleme, lisansüstü eğitim ve uzman hemşireliğin mesleki sorumluluğunu ve akademik birikimini karşılayacak düzeyden hâlâ uzaktır.
Hemşirelikte uzmanlık; bilimsel bilgi, ileri klinik yetkinlik ve artan mesleki sorumluluk gerektiren bir süreçtir. Bu nedenle akademik gelişimin teşvik edilmesi, uzman hemşireliğin güçlendirilmesi ve mesleğin saygınlığının desteklenmesi amacıyla, Özel Hizmet Tazminatı oranlarının eğitim düzeyi ve akademik yeterlilik esas alınarak hakkaniyet temelinde yeniden düzenlenmesi elzemdir.
Sağlık insan gücü planlamasının temel amacı, çalışanları kendi mesleklerinde uzmanlaşmaya ve akademik olarak ilerlemeye teşvik etmek olmalıdır. Güçlü sağlık sistemi ancak güçlü mesleklerle mümkündür.
Bu nedenle hemşirelik mesleğine ilişkin değerlendirmelerin yalnızca ücret ekseninde yapılması eksik kalacaktır.
HEMŞİRELİK MESLEĞİNE YÖNELİK ÜCRET, KARİYER BASAMAKLARI, UZMANLAŞMA, EĞİTİM OLANAKLARI, GÖREV TANIMLARI VE MEVZUAT DÜZENLEMELERİ AYNI REFORMUN BİRBİRİNİ TAMAMLAYAN PARÇALARIDIR.
Türkiye’nin sağlık hizmetlerindeki başarısını sürdürebilmesi için hemşirelik mesleğinin günümüz ihtiyaçlarına uygun şekilde yeniden ele alınması gerekmektedir. 1957 yılında çıkarılmış ve yıllar içerisinde kısmi değişikliklere uğramış düzenlemeler, bugünün sağlık sisteminin karmaşıklığını ve hemşireliğin gelişen bilimsel yapısını karşılamakta yetersiz kalmakta, hemşirelik mesleğinin sorunlarının her geçen gün artmasına neden olmaktadır.
Artık hemşirelik; görev tanımları netleşmiş, yetki ve sorumlulukları açık biçimde belirlenmiş, kendi mesleki kulvarında uzmanlaşmayı destekleyen, akademik gelişimi teşvik eden ve mesleki statüyü güçlendiren çağdaş bir yasal altyapıya ihtiyaç duymaktadır. Belirsiz görev tanımı, sınırsız sömürü demektir.
Hemşirelik mesleğini güçlendirmek yalnızca hemşirelerin meselesi değildir.
Bu; hasta güvenliğinin, bakım kalitesinin, sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliğinin ve toplum sağlığının ortak meselesidir.
Hemşirelik mesleğinin geleceği için artık günü kurtaran değil, geleceği inşa eden reformlara ihtiyaç vardır.
SAĞLIK SİSTEMİNİN GERÇEK GÜCÜ, HEMŞİRESİNE VERDİĞİ DEĞERLE ÖLÇÜLÜR.
Suna Varol Cörüt
Yeni Sendika Türkiye Hemşirelik Komisyonu Başkanı
